Sve je počelo jednom loptom: Kako je krenuo razvoj nogometa u BiH - od prvih utakmica na livadama do Mundijala

Prvi fudbalski klubovi: Početak organizacije

Početak organizovanog fudbala u BiH vezuje se za prve klubove osnovane početkom 20. vijeka, prvenstveno u Sarajevu.

Među najranijima je SAŠK Sarajevo, osnovan 1903. godine, koji se smatra jednim od prvih organizovanih fudbalskih kolektiva u zemlji. Uz FK Slaviju, to je klub iz Bosne s najviše učešća u Prvoj jugoslavenskoj ligi u periodu prije Drugog svjetskog rata.

Prve utakmice odigrao je protiv kluba 8. bečke regimente, koju su Austrijanci nazivali Jedanaest bijelih, a koju su činili članovi nogometnih klubova Rapid i Wien iz Beča, koji su se slučajno zatekli u Sarajevu na odsluženju vojnog roka, piuše sarajevotravel.

Ljeti 1911. godine, Sarajevski srednjoškolski klub odigrao je svoju prvu utakmicu izvan Bosne i Hercegovine, kada su se suočili sa splitskim Hajdukom. Kako bi reklamirali ovu utakmicu, Splićani su sami odlučili da sarajevski klub nazovu Osman.

Ubrzo se osnivaju i drugi klubovi:

• FK Slavija Sarajevo (1905)
• lokalni timovi u Ilidži i okolini Sarajeva

Razvoj se potom širi i na druge gradove:

• FK Sloboda Tuzla (1919)

• FK Velež Mostar (1922)

• FK Borac Banja Luka

• FK Željezničar Sarajevo

Prva lopta

Prva fudbalska lopta u Bosnu i Hercegovinu stigla je 1903. godine u Mostar. Donio ju je Bernard Lajhner (Lehner), službenik austrougarske banke, za svoju djecu. Upravo se taj trenutak smatra simboličnim početkom fudbala u BiH.

Akademski kontekst:
Razvoj sporta u ovom periodu vezuje se za austrougarski i kasnije jugoslavenski uticaj na urbanizaciju i modernizaciju društva, što potvrđuju i istraživanja o historiji sporta u regiji (npr. radovi o sportu u Jugoslaviji i srednjoj Evropi dostupni preko platformi poput JSTOR-a i Google Scholar-a.

Prve utakmice: Fudbal prije pravila

Za razliku od današnjeg profesionalnog sporta, prve utakmice u Bosni i Hercegovini nisu imale standardna pravila ni infrastrukturu.

Igralo se na livadama i neuređenim terenima, bez sudija kakve danas imamo i bez striktno definisanog trajanja meča.

Najraniji oblici igranja fudbala bilježe se između 1910. i 1920. godine, kada su utakmice uglavnom bile amaterske, lokalne i organizovane između učenika i članova klubova.

U Sarajevu su članovi SAŠK-a i Slavije igrali međusobne susrete, ali i protiv školskih timova, što predstavlja prve oblike organizovanog fudbala.

Prvi zabilježeni susreti: Tuzla, Sarajevo i Mostar

Jedan od najranijih dokumentovanih organizovanijih mečeva veže se za Tuzlu.

Prema dostupnim historijskim izvorima, FK Sloboda Tuzla je 1919. godine odigrala jednu od prvih zabilježenih utakmica protiv lokalnog tima. Ovaj susret se često navodi kao prijelaz iz spontanog igranja u organizovaniji fudbal.

U Mostaru su klubovi poput Građanskog i kasnije Veleža igrali lokalne derbije, dok su u Sarajevu utakmice imale snažnu društvenu dimenziju.

Od tada je sve krenulo uzlaznom putanjom. Kako je tekao razvoj bh. fudbal pogledajte OVDJE.

Više od igre: Društveni fenomen

Prve utakmice nisu bile samo sport, bile su društveni događaji. Okupljale su učenike, radnike i mlade iz urbanih sredina.

Osnivanje klubova poput Željezničara pokazuje kako fudbal postaje dio radničkog identiteta, posebno u industrijskim sredinama.

Prema dostupnim podacima, u Bosni i Hercegovini djeluje više od 500 fudbalskih klubova raspoređenih u sedam rangova takmičenja, što jasno pokazuje koliko je ovaj sport duboko ukorijenjen u lokalnim zajednicama širom zemlje.

A snimci i fotografije s veličanstvene proslave nakon što se reprezentacija Bosne i Hercegovine plasirala na Svjetsko prvenstvo, pokazuju koliko fudbal u ovoj zemlji nije samo igra, već emocija koja spaja ljude, briše razlike i na trenutak cijelu naciju pretvara u jedno srce koje kuca u istom ritmu i za isti cilj.

Pogledajte snimak iz zraka: Nepregledna kolona građana ispred Vječne vatre čeka Zmajeve

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad